تادنا نیوز – اجرای طرح جدید قیمتگذاری سوخت و افزایش نرخ بنزین به ۵ هزار تومان، از نخستین ساعات اعلام رسمی، به یکی از داغترین موضوعات کشور تبدیل شد. در حالی که دولت پزشکیان این اقدام را «ضروری برای مهار قاچاق و مدیریت مصرف سوخت» توصیف کرده است، بخش قابل توجهی از افکار عمومی آن را «غافلگیرکننده» و «ناسازگار با وعدههای قبلی» میدانند.
واکنشهای اجتماعی؛ هشتگهای اعتراضی و انتقاد از نبود شفافیت
از دیشب تاکنون هزاران کاربر در شبکههای اجتماعی با هشتگهایی مانند #بنزین۵۰۰۰ و #وعده_های_عمل_نشده اعتراض خود را نسبت به این تصمیم ابراز کردهاند. بسیاری از شهروندان معتقدند که افزایش قیمت سوخت، بدون آمادهسازی زیرساختهای حملونقل عمومی و بدون ارائه بستههای حمایتی مشخص، فشار قابل توجهی به اقشار متوسط و کمدرآمد وارد خواهد کرد.
در برخی کلانشهرها، مسافران تاکسی و رانندگان از احتمال افزایش هزینههای ایابوذهاب در روزهای آینده ابراز نگرانی کردهاند. برخی مسافران میگویند هنوز از افزایشهای قبلی عبور نکرده بودیم که موج جدیدی از هزینهها به زندگی روزمره اضافه شد.
وعدههایی که هنوز عملی نشدهاند
کارشناسان اقتصادی یادآور میشوند که پیش از اجرای این تصمیم، بارها از سوی مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس اعلام شده بود که «افزایش قیمت بنزین در سال جاری برنامهای قطعی ندارد» یا اینکه «هرگونه اقدام باید تدریجی، حسابشده و همراه با حمایتهای معیشتی باشد». این تناقض، یکی از دلایل اصلی نارضایتی عمومی عنوان شده است.
در سوی دیگر، برخی متخصصان انرژی معتقدند که قیمت سوخت در ایران نسبت به کشورهای منطقه بسیار پایینتر است و همین فاصله قیمتی منجر به افزایش قاچاق و رشد مصرف شده است. با این حال، آنها هشدار میدهند که اصلاح قیمت بنزین فقط زمانی نتیجه مثبت خواهد داشت که همزمان با آن حملونقل عمومی اصلاح و هزینههای زندگی کنترل شود.
روایت دولت؛ تزریق درآمدها به حملونقل و انرژی پاک
دولت پزشکیان در واکنش به انتقادها اعلام کرده است که بخش زیادی از درآمد حاصل از اصلاح قیمت سوخت، برای نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، توسعه زیرساخت خودروهای برقی و حمایت از خانوارهای کمدرآمد اختصاص خواهد یافت.
معاونت حملونقل وزارت کشور اعلام کرده که قراردادهای جدیدی برای خرید اتوبوسهای برقی و گازسوز امضا شده و شهرهای بزرگ مانند تهران، مشهد، اصفهان و شیراز در اولویت قرار دارند. همچنین قرار است سامانهای برای سهمیه حمایتی خانوارها معرفی شود که جزئیات آن طی روزهای آینده منتشر خواهد شد.
با این حال، نمایندگان بخش خصوصی میگویند اجرای این وعدهها نیازمند شفافیت و زمانبندی دقیق است تا اعتماد عمومی دوباره جلب شود.
نگاه کارشناسان؛ اصلاح قیمت لازم بود، اما روش اجرا بحثبرانگیز است
اقتصاددانان مستقل بر این باورند که قیمت فعلی بنزین سالها از نرخ واقعی فاصله داشته و اصلاح آن دیر یا زود اجتنابناپذیر بود. اما بسیاری معتقدند «زمان اعلام»، «نحوه اجرا» و «عدم ارائه جزئیات قبل از تصویب نهایی» باعث شده است این تصمیم با واکنش منفی همراه شود.
یک استاد دانشگاه تهران در گفتوگو با تادنا نیوز میگوید:
«اصلاح قیمت بنزین باید همراه با اصلاحات ساختاری در حوزه حملونقل، یارانه انرژی و حمایت معیشتی باشد. اگر این سه مورد به شکل همزمان اجرا نشود، نتیجه فقط افزایش تورم و نارضایتی اجتماعی خواهد بود.»
چشمانداز پیشرو؛ مردم انتظار چه دارند؟
اکنون بسیاری از شهروندان و فعالان مدنی از دولت میخواهند جزئیات دقیق هزینهکرد درآمدهای حاصل از گرانی بنزین، جدول زمانی اجرای طرحهای حملونقل عمومی و برنامه عملیاتی حمایت از اقشار ضعیف را منتشر کند.
به نظر میرسد آینده این سیاست به نحوه اجرای وعدههای دولت در هفتهها و ماههای آینده وابسته است؛ موضوعی که اگر با شفافیت همراه نباشد، میتواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی به دنبال داشته باشد.
