به گزارش تادنا نیوز، جامعه تولیدکنندگان محتوای فارسیزبان در یوتیوب طی هفتههای اخیر با شوک جدی درآمدی مواجه شده است؛ شوکی که بسیاری از یوتیوبرها از آن بهعنوان سقوط بیسابقه درآمد دلاری و پایان دورهای نسبتاً باثبات در فعالیت حرفهای خود یاد میکنند.
بررسیهای میدانی و اظهارات فعالان این حوزه نشان میدهد که از اواخر آذرماه، درآمد بخش بزرگی از کانالهای فارسیزبان، حتی با وجود حفظ یا افزایش تعداد بازدیدها، بین ۷۰ تا ۹۰ درصد کاهش یافته است. شاخص درآمد به ازای هر هزار بازدید که پیشتر برای بسیاری از کانالها چند دلار بود، اکنون در موارد متعدد به کمتر از یک دلار رسیده و عملاً مدل اقتصادی تولید محتوا را با بحران مواجه کرده است.
کارشناسان معتقدند علت اصلی این افت شدید، نه کاهش مخاطب، بلکه تغییرات اخیر در سازوکار شناسایی موقعیت جغرافیایی کاربران توسط یوتیوب است. بر اساس این تحلیلها، یوتیوب اکنون با دقت بیشتری میتواند محل واقعی کاربران را تشخیص دهد و دیگر بازدید کاربران داخل ایران را ـ حتی در صورت استفاده از ابزارهای تغییر آیپی ـ بهعنوان ترافیک کشورهای پردرآمد محاسبه نمیکند. این موضوع باعث شده بخش عمده مخاطبان فارسیزبان در دسته کشورهایی با نرخ تبلیغاتی پایین قرار بگیرند.
نتیجه این تغییر، کاهش شدید درآمد دلاری یوتیوبرهای ایرانی بوده است؛ بهگونهای که برخی تولیدکنندگان محتوا گزارش میدهند ویدیوهایی با صدها هزار بازدید که پیشتر درآمد چند هزار دلاری ایجاد میکرد، اکنون تنها بخش کوچکی از آن رقم را به همراه دارد. این مسئله برای بسیاری از فعالان این حوزه بهمعنای از دست رفتن منبع اصلی معیشت است.
در چنین شرایطی، بحث آینده اقتصاد تولید محتوا در ایران دوباره داغ شده است. گروهی از تحلیلگران معتقدند رفع فیلترینگ یوتیوب میتواند تا حدی فشار موجود را کاهش دهد، چرا که دسترسی مستقیم کاربران بدون نیاز به ابزارهای واسطه، ممکن است شفافیت بیشتری در توزیع مخاطبان ایجاد کند و امکان جذب بهتر مخاطب و تبلیغکننده خارجی را فراهم آورد. با این حال، هنوز مشخص نیست که چنین اقدامی تا چه اندازه بتواند کاهش درآمدهای فعلی را جبران کند.
همزمان، بسیاری از یوتیوبرهای فارسیزبان به سمت تنوعبخشی به منابع درآمدی حرکت کردهاند؛ از جمله اتکا به اسپانسرینگ مستقیم، حمایت مالی مخاطبان، فروش محصولات دیجیتال و حضور در پلتفرمهای جایگزین. این تغییر مسیر نشان میدهد که درآمد تبلیغاتی یوتیوب، دستکم در شرایط فعلی، دیگر گزینهای پایدار و قابل اتکا برای بخش بزرگی از تولیدکنندگان محتوای ایرانی نیست.
آنچه اکنون در یوتیوب فارسی جریان دارد، تنها یک مشکل فنی یا الگوریتمی نیست، بلکه بازتابی از تأثیر مستقیم سیاستهای اینترنتی و محدودیتهای دسترسی بر اقتصاد دیجیتال است. پرسشی که بیش از هر زمان دیگری مطرح میشود این است که آیا ادامه فیلترینگ، به بهای حذف فرصتهای شغلی و درآمدی نسل جدید خلاقان دیجیتال تمام خواهد شد یا میتواند به عاملی برای بازنگری در این سیاستها تبدیل شود؟
