دوباره پای «اعتبار امضای آمریکا» به میان آمد!
اظهارات اخیر رئیس دولت اصلاحات درباره دوچندان شدن اعتبار تفاهمنامه ایران و آمریکا به واسطه امضای رؤسای جمهور دو کشور، بار دیگر بحث درباره میزان اعتبار تعهدات واشنگتن را به فضای سیاسی کشور بازگردانده است؛ موضوعی که در سایه تجربه خروج آمریکا از برجام و نقض تعهدات این کشور، با واکنش و نقد کارشناسان و برخی فعالان سیاسی روبهرو شده است.
گروه خبرگزاری : موضوع اعتماد به آمریکا و میزان اعتبار تعهدات این کشور، طی سالهای گذشته یکی از محورهای مناقشه در فضای سیاسی ما بوده و در مقاطع مختلف، از بحث مذاکره و توافق با آمریکا تا دفاع از برجام و تأکید بر ضرورت تعامل با غرب، خود را نشان داده است.در تازهترین نمونه، رئیس دولت اصلاحات، در دیدار با جمعی از اهالی رسانه، درباره تفاهمنامه میان ایران و آمریکا اظهار کرد: «یکی از ویژگیهای این تفاهمنامه این است که به امضای دو رئیسجمهور رسیده که اعتبار آن را دوچندان میکند.»این اظهارنظر در شرایطی مطرح شده که تجربه توافقات پیشین میان ایران و آمریکا، از جمله برجام، نشان داده است امضای یک توافق از سوی رئیسجمهور آمریکا لزوماً به معنای تضمین اجرای آن در دولتهای بعدی نیست. برجام که در دولت حسن روحانی و در چارچوب مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ به نتیجه رسید، در سال ۱۳۹۷ با تصمیم دولت دونالد ترامپ با خروج آمریکا از توافق مواجه شد و تحریمهای آمریکا علیه ایران بار دیگر بازگشت.بر همین اساس، کارشناسان معتقدند که تأکید بر افزایش اعتبار یک تفاهمنامه صرفاً به دلیل امضای رؤسای جمهور دو کشور، بار دیگر این پرسش را در فضای سیاسی کشور مطرح کرده است که آیا تجربه برجام و سابقه نقض تعهدات آمریکا در محاسبات حامیان مذاکره با واشنگتن لحاظ شده است یا خیر.در همین چارچوب، رهبر معظم انقلاب، آیتالله سیدمجتبی خامنهای، نیز در پیامی با اشاره به نقض تفاهمنامه تأکید کردند: «نقض تفاهمنامه بار دیگر بیارزشی و نامعتبر بودن امضای رئیسجمهور آمریکا را ثابت کرد.»
این موضعگیری، بار دیگر مسئله «اعتبار امضای رئیسجمهور آمریکا» و امکان اتکا به توافقات سیاسی با واشنگتن را به یکی از محورهای بحث در فضای سیاسی کشور تبدیل کرده است؛ بهویژه آنکه نظام سیاسی آمریکا بهگونهای است که تعهدات و تصمیمات یک دولت الزاماً برای دولت بعدی الزامآور نیست و رئیسجمهور بعدی میتواند مسیر متفاوتی را در پیش بگیرد.تکرار یک ادبیات سیاسیحسین احمدی استاد دانشگاه میگوید که تاکید بر مذاکره، توافق و تعامل با آمریکا، موضوع جدیدی در ادبیات سیاسی اصلاحطلبان نیست. در سالهای گذشته، چهرههایی از این جریان بارها مذاکره با غرب را راهکاری برای کاهش فشارهای اقتصادی و سیاسی معرفی کرده و دستیابی به توافق را یکی از مسیرهای حل مشکلات کشور دانستهاند.منتقدان این رویکرد اصلاح طلبان نیز معتقدند تجربه برجام نشان داده که حتی دستیابی به یک توافق رسمی و امضای آن از سوی دولت آمریکا، در صورت نبود تضمینهای مؤثر، نمیتواند مانع تغییر سیاست واشنگتن شود. از این منظر، مسئله اصلی نه صرفاً دستیابی به توافق، بلکه امکان اجرای پایدار و قابل اتکای تعهدات طرف آمریکایی است.
خوشبینی اصلاحطلبان به امضای ترامپ ناشی از مبانی فکری غربگرایانه آنهاستحمیدرضا ترقی، عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی، نیز در واکنش به تأکید برخی اصلاحطلبان بر اعتبار امضای ترامپ، این رویکرد را ناشی از مبانی فکری و سیاسی آنان دانست.وی گفت: «اصولاً اصلاحطلبان بر اساس مبانی فکری لیبرالی و غربگرایانهشان، تنها راه عبور از چالشهای ناشی از تقابل با استکبار را گفتوگو و تنشزدایی و حتی دوستی با آن میدانند.»ترقی افزود: «خوشبینی این جریان به امضا و تعهدات غرب، بهویژه آمریکا، ناشی از این واقعیت است که آنها دشمنی آمریکا با ایران را ناشی از مواضع امامین انقلاب علیه آمریکا و شعار مرگ بر آمریکای مردم میدانند و لذا با هرگونه فشار بیرونی که موجب تغییر این رفتار شود همراهی میکنند.»عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی در ادامه، برجام، FATF و سند ۲۰۳۰ را از جمله نمونههایی دانست که به اعتقاد او نشاندهنده رویکرد بخشی از جریان اصلاحطلب نسبت به تعامل با غرب است.وی همچنین با اشاره به مواضع برخی چهرههای این جریان درباره مذاکره با آمریکا اظهار کرد: «این مبانی موجب شده در طول سالهایی که در قدرت بودهاند، سعی در نزدیک کردن شکاف بین ایران اسلامی با استکبار جهانی از طریق مذاکره و رابطه و تعامل و گفتوگو با عوامل آن نظام نموده و به نظرات و تعهدات و امضای آنها با احترام بنگرند.»
ترقی تصریح کرد: «بنابراین طبیعی است این جریان استمرار اعتماد خوشبینانهاش به امضای ترامپ یا کری یا ونس و غیره را تنها راه جلوگیری از مرگ این سیاست و استراتژی در سه دهه اخیر بدانند، اگرچه بارها نقض و عدم پایبندی به امضایشان را آزمودهاند.»وی در پایان گفت: «این خوشبینانهترین قضاوت نسبت به استمرار اعتماد اصلاحطلبان به امضای ترامپ است.»
